Środowiska harcerskie i kombatanckie zgodne: Film Glińskiego podważa etos Szarych Szeregów

Ponad 250 tys. widzów, w tym przeszło 100 tys. w pierwszy weekend obecności na ekranach, obejrzało film Roberta Glińskiego "Kamienie na szaniec". Tymczasem wciąż nie ucichła dyskusja dotycząca wymowy filmu i swobody interpretacyjnej reżysera.

Okazuje się, że sprzeciw wobec filmu połączył nawet zwaśnione niegdyś ze sobą organizacje harcerskie: Związek Harcerstwa Polskiego i Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej. Powstało - opublikowane wczoraj - wspólne stanowisko, podpisane nie tylko przez przedstawicieli niniejszych organizacji, ale także przez hm. Jadwigę Chruściel, córkę dowódcy Powstania Warszawskiego, Tytusa Karlikowskiego, Żołnierza AK batalion „Zośka”, kompania „Rudy”, pluton „Alek”, prof. Leszeka Żukowskiego Prezesa Światowego Związku Żołnierzy AK oraz zmarłego wczoraj Tymoteusza Duchowskiego „Motek”, Komendanta Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów.

Stanowisko jest dowodem na to, że główny argument reżysera do walki z krytyką, jakoby wynikała ona z faktu, iż osoby krytykujące nie oglądąły filmu bądź oglądały jego poprzednie wersje, przestał mieć zastosowanie. Stanowisko wobec filmu nie zmieniło się po oficjalnej premierze.

Publikujemy treść stanowiska:

W marcu 2014 r. na ekrany kin wszedł film odwołujący się swoim tytułem do książki szczególnej dla wielu pokoleń harcerek i harcerzy – Kamienie na szaniec.

Czekaliśmy na niego wiele miesięcy, z nadzieją, że obraz Roberta Glińskiego utrwali w świadomości kolejnych pokoleń odbiorców prawdziwy, zgodny z przesłaniem Aleksandra Kamińskiego obraz bohaterów jego książki.

Uznając walory artystyczne filmu, doceniając wkład pracy reżysera, aktorów i producentów oraz respektując prawo do artystycznej ekspresji, musimy jednak wyrazić swój sprzeciw wobec przedstawionej filmowej wersji Kamieni na szaniec. Czynimy to z tym większą pewnością, że film odwołuje się do konkretnych, historycznych postaci (niektóre z nich jeszcze żyją), a sposób ich przedstawienia razi dowolnością, zaś ich wizerunek poddany został uproszczeniom i manipulacjom w zakresie prezentowanych przez nich wartości i dobrze przecież udokumentowanych biografii.

To co przedstawiono w filmie, jest rażąco sprzeczne z prawdą historyczną i ideowym przesłaniem powieści Aleksandra Kamińskiego, podważa etos Szarych Szeregów i relatywizuje wyznawane przez nich wartości.

Wydaje się zatem, że reżyser posługuje się znanym tytułem Kamienie na szaniec w sposób instrumentalny. Dowolnie wykorzystuje wątki fabularne i bohaterów przedstawionych w opowieści przez Aleksandra Kamińskiego, a przede wszystkim degraduje i trywializuje zawarte w książce przesłanie.

Zachęcamy młodych ludzi do ponownego wczytania się w opowieść o Alku Dawidowskim, Tadeuszu Zawadzkim i Janku Bytnarze, do porównywania przedstawionych w filmie postaci i sytuacji z książką oraz odnajdywania prawdziwej historii wojennych losów tych bohaterów.

/-/ hm. Jadwiga Chruściel
Żołnierz AK, córka dowódcy Powstania Warszawskiego, instruktorka ZHP działającego poza granicami Kraju

/-/ Tymoteusz Duchowski „Motek”
Komendant Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów

/-/ Tadeusz Filipkowski
Prezes Fundacji Filmowej AK

/-/ Tytus Karlikowski
Żołnierz AK batalion „Zośka”, kompania „Rudy”, pluton „Alek”

/-/ prof. Leszek Żukowski
Prezes Światowego Związku Żołnierzy AK

/-/ hm. Ewa Borkowska-Pastwa
Przewodnicząca ZHR

/-/ hm. Sebastian Grochala
Naczelnik Harcerzy ZHR

/-/ Piotr Sitko
Przewodniczący Skautów Europy SHK „Zawisza” FSE

/-/ hm. Krzysztof Budziński
Zastępca Naczelnika ZHP

/-/ hm. Lucjan Brudzyński
Zastępca Naczelnika ZHP